ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਅਨੇਕਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੈਂਸਰ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਇਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 30 ਤੋਂ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਬੂਤ-ਆਧਾਰਿਤ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੈਂਸਰ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਥ ਜਾਣਨਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਔਟੋ ਹੈਨਰਿਖ ਵਾਰਬਰਗ ਨੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1931 ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

ਵਾਰਬਰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਊਰਜਾ-ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਘੱਟ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਉਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੈਂਸਰ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਤੰਬਾਕੂ, ਸ਼ਰਾਬ, ਕੁਝ ਲਾਗਾਂ, ਮੋਟਾਪਾ, ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਰਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?

ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖੁਰਾਕ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਾਲਾਂ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵਿਟਾਮਿਨ, ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗਾਜਰ, ਮੂਲੀ, ਖੀਰਾ, ਟਮਾਟਰ, ਮੌਸਮੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਅਮਰੂਦ, ਸੇਬ, ਸੰਤਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਘਰ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਲੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ, ਮਿੱਠੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰ ਵਧਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਜਾਂ ਖਾਰੀ ਕਹਿ ਕੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਖਾਣੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਜਾਂ ਖਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ ਕਿ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਕੈਂਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਖ਼ੂਨ ਦਾ pH ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ: ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਮਨੁੱਖੀ ਖ਼ੂਨ ਦਾ pH ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 7.35 ਤੋਂ 7.45 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫੇਫੜੇ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੇਜ਼ਾਬ-ਖਾਰੀ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਮ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਦਾ pH ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜੇ ਖ਼ੂਨ ਦਾ pH ਇਸ ਆਮ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਖਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਬੂਤ ਵਾਲੇ ਇਲਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿਓ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਰਸੈਨਿਕ, ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, ਕੁਝ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਜਾਂ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਰਿਵਰਸ ਓਸਮੋਸਿਸ (RO) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਘੁਲੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ, ਲੂਣ ਅਤੇ ਕੁਝ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹਰ RO ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਸਹੀ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਸਲ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ pH ਜਾਂ ORP ਮਾਪ ਕੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਜੇ RO ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਬੇਲੋੜੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਫਿਲਟਰ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਰਵਿਸ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੀਏ?

1. ਤੰਬਾਕੂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਰਹੋ: ਸਿਗਰਟ, ਬੀੜੀ, ਹੁੱਕਾ, ਗੁਟਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
2. ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
3. ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾਓ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਖਾਓ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਤਲੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਓ।
4. ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਵਧਾਓ: ਨਿਯਮਤ ਸੈਰ, ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਜ਼ਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5. ਟੀਕਾਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਲਓ: ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ ਬੀ ਅਤੇ ਹਿਊਮਨ ਪੈਪੀਲੋਮਾ ਵਾਇਰਸ (HPV) ਦੇ ਟੀਕੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੈਂਸਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਨੁਸਾਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
6. ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ: ਉਮਰ, ਲਿੰਗ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।
7. ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ: ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਗੰਢ, ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੰਘ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਅਸਧਾਰਨ ਖ਼ੂਨ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦਾ ਨਾ ਭਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਲੋਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ

ਕੈਂਸਰ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣਾ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਉਣ, ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੋ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਗ਼ਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਲਾਜ ਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਢਾਲ ਹਨ।

ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈਏ।

ਵਿਗਿਆਨਕ ਹਵਾਲੇ

* ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) — ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ⁠।
* ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰੋਗ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਕੇਂਦਰ (CDC) — ਘਰੇਲੂ ਪਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ RO ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ⁠।